Bij de WIA-beoordeling kijkt het UWV naar twee grote pijlers: de medische belastbaarheid en de praktische mogelijkheden om te werken. Eerst onderzoekt de verzekeringsarts welke beperkingen iemand heeft én of deze duurzaam zijn. Dat wordt vastgelegd in de FML (Functionele Mogelijkhedenlijst). Daarna bepaalt de arbeidsdeskundige welk werk nog haalbaar is en welke verdiencapaciteit daarbij hoort. Ook beoordeelt het UWV het volledige re-integratieverslag: zijn alle stappen gezet, zijn interventies tijdig ingezet en is de samenwerking tussen werkgever, werknemer en bedrijfsarts zorgvuldig verlopen? De beoordeling is dus zowel medisch, arbeidskundig als procedureel.

Sinds 1 juli 2024 werkt het UWV met aangescherpte beoordelingskaders rondom duurzaamheid, oordeelvorming en re-integratielogica. De focus ligt sterker op:

• Consistente onderbouwing in het medisch dossier. Twijfel zonder duidelijke argumenten wordt minder snel geaccepteerd.

• Meer aandacht voor benutbare mogelijkheden. De vraag “wat kan iemand nog wél?” weegt zwaarder.

• Strengere toets op tijdigheid. Te laat ingezette interventies of ontbrekende vervolgstappen worden sneller als onvoldoende inspanning gezien.

• Samenhang tussen spoor 1 en spoor 2. De beoordeling kijkt scherper naar het moment waarop spoor 2 gestart had moeten worden.

• Heldere verslaglegging. Onvolledige FML’s, onduidelijke werkhervattingspogingen en summiere evaluaties worden kritischer beoordeeld.

Deze wijzigingen maken dat dossiers met gaten, vertragingen of zwakke onderbouwing sneller risico lopen op een sanctie.

De meest gemaakte fouten komen niet door onwil, maar door onduidelijkheid of tijdsdruk. Veelvoorkomende valkuilen zijn:

• Te weinig onderscheid tussen medische en gedragsmatige factoren. Hierdoor valt herstelpotentieel buiten beeld.

• Geen actuele FML. Bij verandering in klachten moet de belastbaarheid worden herijkt; dat gebeurt vaak te laat.

• Onlogische functies in de schatting. Wanneer functies niet aansluiten bij de praktische belastbaarheid, leidt dat tot bezwaar of afwijzing.

• Niet benutten van verbetering. Als iemand plots meer kan, moet dat direct worden opgepakt en vastgelegd.

• Inconsistent dossier. Verschillen in taalgebruik, interpretatie of adviezen zorgen dat het UWV kiest voor de “meest betrouwbare bron”—vaak niet die van de werkgever.

• Te late inzet van spoor 2. Een klassieke fout die bijna altijd nadelig uitvalt bij de RIV-toets.

Met ICARA Excellent leer je deze valkuilen herkennen, onderbouwen en voorkomen.

Zorgvuldige toetsing draait om drie dingen: tijd, onderbouwing en logica.

1. Tijdigheid:
   Interventies, onderzoeken en evaluaties moeten op het juiste moment worden ingezet. Een late stap is vrijwel altijd zichtbaar voor het UWV.

2. Onderbouwing:
   Waarom zijn bepaalde keuzes gemaakt? Waarom juist deze interventie? Waarom niet eerder of anders?
   Het UWV wil niet alleen zien wat je hebt gedaan, maar waarom.

3. Logische rode draad:
   De planning, acties, adviezen van de bedrijfsarts en stappen in spoor 1 en 2 moeten op elkaar aansluiten.
   Als er iets niet klopt of niet is benut, moet dat uitgelegd worden.

Een zorgvuldig getoetst dossier laat zien dat werkgever, werknemer en bedrijfsarts alles hebben gedaan wat redelijkerwijs verwacht mag worden en dat elke stap aantoonbaar bijdraagt aan werkhervatting.

Een negatieve beoordeling kan grote financiële en organisatorische gevolgen hebben. Denk aan:

• Loonsanctie:
  De werkgever moet maximaal 52 weken extra loon doorbetalen. Dit is de meest voorkomende sanctie.

• Verlengde re-integratieplicht:
  De werkgever blijft verantwoordelijk voor interventies, begeleiding en voortgang.

• Kosten en vertraging in het proces:
  Een extra jaar betekent extra inzet van bedrijfsarts, re-integratiebureaus en interne capaciteit.

• Risico op juridische procedures:
  Werkgevers kunnen bezwaar maken, maar dat kost tijd, geld en vaak reputatie.

• Extra druk op de relatie met de werknemer:
  Een sanctie vergroot de spanningen en maakt samenwerking soms ingewikkelder.

Een negatieve beoordeling is vrijwel altijd te voorkomen door tijdig te handelen, consistent te werken en het dossier op orde te houden — precies waar ICARA Excellent professionals in traint.

Cognitieve functies zijn de mentale processen die we elke dag nodig hebben om te denken, plannen, onthouden, beslissen en onze aandacht te richten. Denk aan geheugen, concentratie, informatieverwerking, executieve functies en taal.

Klachten herken je vaak in kleine signalen, zoals:

• moeite hebben met gesprekken volgen

• sneller fouten maken

• langzamer reageren

• vergeetachtigheid of afspraken missen

• moeite met schakelen of multitasken

• sneller overprikkeld raken

Deze klachten zijn niet “simpele concentratieproblemen”, maar beïnvloeden de manier waarop iemand functioneert op het werk én thuis. Tijdig herkennen voorkomt dat een werknemer vastloopt of zichzelf overschat.

De Cognitieve Piramide laat zien hoe onze denkfuncties zijn opgebouwd: van basisprocessen onderaan (aandacht, waarnemen, verwerken) tot complexere functies bovenaan (plannen, organiseren, beslissen).

Bij een verstoring zakt iemand als het ware een paar treetjes omlaag. Dat betekent: minder ruimte voor complex werk.

In gesprekken gebruik je de piramide als:

• visueel hulpmiddel om uit te leggen waarom iets “te veel” is

• instrument om samen te bepalen op welk niveau iemand nog kan werken

• leidraad voor opbouw van taken tijdens re-integratie

• onderbouwing richting werkgever voor stapgrootte en belasting

Het maakt cognitieve klachten zichtbaar en bespreekbaar — en dat is vaak al een opluchting voor werknemers.

Cognitieve klachten komen bijna nooit uit het niets. Ze ontstaan vaak door:

• langdurige stress of overbelasting

• burn-out of overspanning

• slecht slapen of vermoeidheid

• depressie of angst

• medische aandoeningen (bijv. neurologisch of endocrien)

• medicatiegebruik

• post-COVID of andere infectieziekten

• pijn en chronische klachten

• “brain fog” door emotionele belasting

Het brein schakelt door stress of ziekte tijdelijk terug naar basisfuncties. Werknemers ervaren dat als traagheid, verstoorde focus of vergeetachtigheid. Dit is normaal, maar vraagt om maatwerk, rust en een zorgvuldige opbouw.

Prikkels bepalen vaak hoe iemand functioneert. Bij cognitieve klachten is het brein sneller vol. Geluid, licht, multitasken, deadlines of schermtijd kunnen dan zwaarder binnenkomen.

Typische effecten:

• het hoofd raakt sneller overbelast

• informatie blijft minder goed hangen

• iemand valt stil, haakt af of raakt geïrriteerd

• werktempo zakt sterk

• complexe taken lukt niet meer

Een rustige werkomgeving, duidelijke structuur, kortere taken, minder wisselingen en prikkelarme momenten helpen enorm. Dit maakt re-integratie realistischer en duurzamer.

Een neuropsychologisch onderzoek (NPO) is zinvol wanneer klachten ingewikkeld zijn, lang aanhouden of wanneer onduidelijk is wat iemand aankan. Je zet het in bij:

• twijfel over de aard of ernst van cognitieve problemen

• aanhoudende geheugen-, concentratie- of verwerkingssnelheidsproblemen

• neurologische aandoeningen of niet-aangeboren hersenletsel

• discrepantie tussen wat werknemer zegt en wat je ziet

• werk dat een hoog cognitief niveau vraagt

• stagnatie in re-integratie ondanks inspanningen

Een NPO geeft een helder profiel van wat iemand wél en niet kan. Het is diagnostisch onderbouwd en vormt een sterke basis voor verdere re-integratie.

Re-integreren met cognitieve klachten vraagt om een andere aanpak dan bij fysieke aandoeningen. Belangrijkste uitgangspunten:

• Werk opbouwen van simpel naar complex. Begin op het niveau waar het brein het aankan (onderaan de piramide).

• Korte taken, duidelijke structuur en één ding tegelijk. Multitasken is vaak te belastend.

• Prikkelreductie. Rustige werkplekken, minder wisselingen, heldere planning.

• Regelmatige evaluatiemomenten. Het brein reageert snel op belasting, dus monitor wekelijks.

• Ruimte voor herstel. Pauzes zijn geen luxe, maar noodzakelijk.

• Gebruik van hulpmiddelen. Denk aan herinneringsapps, taaklijsten, werktempo-afspraken en vaste routines.

• Stap voor stap vergroten van complexiteit. Niet harder werken, maar slimmer opbouwen.

Goede re-integratie betekent: aansluiten bij de belastbaarheid van het brein, niet bij de ambitie van de agenda.

De FML (Functionele Mogelijkhedenlijst) is het fundament van elke medische én arbeidskundige beoordeling. Het beschrijft welke belastbaarheid iemand wél heeft: hoe lang iemand kan zitten, wat iemand cognitief aankan, hoe iemand omgaat met prikkels, hoe zwaar het werk mag zijn en welke beperkingen gelden.

Waarom cruciaal?

• Het bepaalt welke functies haalbaar zijn.

• Het vormt de basis voor spoor 1 en spoor 2.

• Het voorkomt interpretatieverschillen tussen professionals.

• Het is leidend in de WIA-beoordeling.

• Het maakt de vertaalslag van klacht naar belastbaarheid helder.

Zonder een duidelijke FML ontstaat ruis in het dossier, terwijl een goede FML richting geeft en risico’s (zoals misfit-functies, overschatting of loonsancties) voorkomt.

De FML is ontwikkeld door het UWV om belastbaarheid op een uniforme en toetsbare manier vast te leggen. Het is een landelijk erkend instrument dat zowel medisch als arbeidskundig gebruikt wordt.

Wie gebruikt het?

• Verzekeringsartsen van het UWV — als basis voor de WIA-beoordeling.

• Arbeidsdeskundigen — om passende functies te bepalen en re-integratie-inspanningen te onderbouwen.

• Bedrijfsartsen — steeds vaker als hulpmiddel om beperkingen concreet vast te leggen, vooral bij complexe of langdurige situaties.

• Re-integratieprofessionals — om te toetsen wat mogelijk is in een spoortraject.

De kracht van de FML zit in de uniformiteit: iedereen spreekt dezelfde taal.

De FML bestaat uit zes rubrieken, die samen de totale belastbaarheid van een werknemer beschrijven:

1. Persoonlijk functioneren
   Denk aan doelmatig handelen, tempo, verdelen van aandacht, omgaan met stress, initiatief nemen.

2. Sociaal functioneren
   Samenwerken, conflicthantering, omgaan met kritiek, sociale interacties.

3. Aanpassing aan fysieke omgevingseisen
   Geluid, trillingen, temperatuur, prikkels, allergenen, veiligheidseisen.

4. Dynamische handelingen
   Tillen, dragen, lopen, traplopen, bukken, reiken, frequent bewegen.

5. Statische houdingen
   Zitten, staan, knielen, hurken, langdurige houdingen.

6. Werktijden
   Aantal uren per dag, nachtdiensten, pauzes, voorspelbaarheid, belastbaarheid in tijd.

Deze rubrieken maken het mogelijk om klachten niet alleen medisch, maar ook functioneel te vertalen naar werk.

De bedrijfsarts en verzekeringsarts werken met verschillende doelen en beoordelingskaders:

Bedrijfsarts

• Richt zich op re-integratie, herstel en mogelijkheden op de werkvloer.

• Werkt onder de Arbowet.

• Adviseert over werkhervatting en belasting-belastbaarheid.

• Mag beperkingen aangeven, maar stelt formeel geen WIA-FML op.

• Kijkt naar ontwikkeling in belastbaarheid en herstelperspectief.

Verzekeringsarts

• Richt zich op arbeidsongeschiktheid en duurzaamheid van beperkingen.

• Werkt onder de Wet WIA.

• Stelt de FML op als formeel medisch document.

• Beoordeelt of beperkingen structureel zijn.

• Koppelt medische informatie aan de arbeidskundige schatting.

Kort gezegd:
De bedrijfsarts begeleidt het proces, de verzekeringsarts beoordeelt het eindpunt.

Een officiële FML wordt pas opgesteld tijdens de WIA-beoordeling door de verzekeringsarts.
Maar in de praktijk ontstaat er veel eerder behoefte aan FML-achtige duidelijkheid.

Daarom is het verstandig om een FML-achtige belastbaarheidsbeschrijving te gebruiken wanneer:

• er complexe of langdurige klachten zijn

• re-integratie vastloopt

• spoor 2 in beeld komt

• cognitieve klachten of NAH spelen

• de belastbaarheid sterk wisselt

• de werkgever behoefte heeft aan concrete kaders

• er veel interpretatieverschil is tussen partijen

Sommige bedrijfsartsen gebruiken een “informele FML” of “belastbaarheidsprofiel” om het traject duidelijk te structureren.

Dit voorkomt dat je pas bij de WIA-beoordeling ontdekt dat de onderbouwing dun is.

Pijnbeleving is de subjectieve ervaring van pijn: hoe iemand de pijn voelt, interpreteert en ervaart. Hierbij spelen onder andere stemming, stress, angst, eerdere ervaringen en verwachtingen een rol.

Pijngedrag is wat iemand dóet als gevolg van die pijn: vermijden van beweging, voorzichtigheid, extra rust, zoeken naar bevestiging, piekeren, langdurig ziekteverlof.

Het verschil is belangrijk, omdat:

• pijngedrag herstel kan vertragen, ook als schade al hersteld is

• pijnbeleving beïnvloedbaar is door uitleg, coaching en begeleiding

• je pas echt grip krijgt op verzuim wanneer je beide begrijpt

In re-integratie kijk je dus niet alleen naar “hoeveel pijn”, maar ook naar “wat doet iemand door die pijn?”

Pijnbeleving is subjectief; pijngedrag is wat iemand laat zien. Beide beïnvloeden inzetbaarheid.

Bij ALK ontstaan vaak overtuigingen die klachten versterken of in stand houden, zoals:

• “Als ik beweeg, maak ik iets kapot.”

• “Pijn betekent dat ik moet stoppen.”

• “Ik moet eerst pijnvrij zijn voordat ik kan werken.”

• “Dit gaat nooit meer over.”

• “Het ligt vast aan mijn lichaam, ik heb geen invloed.”

• “Als ik mijn grenzen oprek, ga ik achteruit.”

Deze overtuigingen vergroten angst en vermijden, waardoor het brein de alarmstand vasthoudt.
Het doorbreken ervan is een essentieel onderdeel van herstel en re-integratie.

Onderhoudende factoren zijn gedragingen, gedachten of omstandigheden die klachten versterken of in stand houden, ook als fysieke schade allang is hersteld. Veelvoorkomende factoren zijn:

• angst voor beweging of terugval

• perfectionisme en hoge lat

• slaaptekort en vermoeidheid

• chronische stress

• somberheid of piekeren

• onduidelijkheid op het werk

• conflicten of sociale druk

• weinig lichaamsbeweging

• medisch shopping (steeds nieuwe onderzoeken)

Onderhoudende factoren doorbreek je door:

• goede uitleg over pijn en het stresssysteem

• graded activity: stap voor stap opbouwen

• aandacht voor slaap, ontspanning en herstel

• cognitieve en gedragsmatige interventies

• duidelijke werkafspraken en rust in het proces

• voorkomen van overbelasting en onderbelasting

• consistente begeleiding vanuit één lijn

Door de “cirkel” te doorbreken, ontstaat herstel en neemt de functionele belastbaarheid toe.

Een medische expertise kan bij ALK veel helderheid geven wanneer:

• de klachten lang aanhouden

• twijfel bestaat over de oorzaak

• behandelrichtingen onduidelijk zijn

• re-integratie stagneert

• werkgever en werknemer verschillend tegen de situatie aankijken

De expertise biedt:

• een onafhankelijk medisch oordeel

• een uitgebreid beeld van lichamelijke én psychische factoren

• inzicht in herstelpotentieel

• concrete adviezen voor werkhervatting

• objectivering van wat iemand wél en niet kan

Bij complexe situaties geeft dit rust, richting en onderbouwing — waardoor re-integratie weer op gang komt en misverstanden worden voorkomen.